Page 180 - Demo

178Vitet e liberalizmit dhe pranvera e artit shqiptarN%u00eb fund t%u00eb viteve %u201960 dhe fillim t%u00eb viteve %u201970, n%u00eb Shqip%u00ebri do t%u00eb frynte nj%u00eb er%u00eb liberalizmi, ashtu si n%u00eb shum%u00eb vende per%u00ebndimore. Si nj%u00eb frym%u00eb e p%u00ebrhapur dhe e lejuar nga shteti p%u00ebr disa vite, ajo u shp%u00ebrnda n%u00eb %u00e7do sfer%u00eb t%u00eb jet%u00ebs, nd%u00ebrsa n%u00eb art ndikoi m%u00eb shum%u00eb n%u00eb gjinin%u00eb e piktur%u00ebs. N%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb disa artist%u00eb t%u00eb rinj guxuan m%u00eb shum%u00eb p%u00ebr t%u00eb ofruar nj%u00eb art ndryshe, i cili nuk cenonte tem%u00ebn, por form%u00ebn e saj. T%u00eb konsideruar si formalist%u00eb n%u00eb vitin 1973, disa prej tyre u burgos%u00ebn, nj%u00eb pjes%u00eb u d%u00ebrguan n%u00eb pun%u00eb t%u00eb r%u00ebndomta, nd%u00ebrsa shum%u00eb t%u00eb tjer%u00eb u larguan n%u00eb qytete t%u00eb tjera. Dy nga veprat q%u00eb mor%u00ebn m%u00eb shum%u00eb v%u00ebmendje n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb ishin %u201cEpika e Yjeve t%u00eb M%u00ebngjesit%u201d e E. Gjergos dhe %u201cMbjellja e pem%u00ebve%u201d e E. Hil%u00ebs. Pas k%u00ebsaj periudhe, arti n%u00eb Shqip%u00ebri u fut n%u00eb nj%u00eb periudh%u00eb ideologjizmi t%u00eb tejskajsh%u00ebm, ku frika dhe censura u b%u00ebn%u00eb pjes%u00eb e s%u00eb p%u00ebrditshmes. Deri n%u00eb mesin e viteve %u201980, kjo atmosfer%u00eb nuk ndryshoi, por pas vdekjes s%u00eb diktatorit n%u00eb vitin 1985, do t%u00eb rifillonte nj%u00eb periudh%u00eb tjet%u00ebr rizgjimi q%u00eb do t%u00eb kulmonte me r%u00ebnien e regjimit. Metoda e realizmit socialist, piktura dhe skulptura monumentaleRealizmi socialist funksionoi i bazuar n%u00eb tematika t%u00eb qarta mbi t%u00eb cilat artisti duhet t%u00eb interpretonte duke mos dal%u00eb prej rregullave t%u00eb p%u00ebrcaktuara stilistike. Disa prej k%u00ebtyre temave ishin njeriu i ri, portreti i udh%u00ebheq%u00ebsit (diktatorit), tema historike, mir%u00ebqenia socialiste, peizazhi industrial, uniteti ushtri e popull, emancipimi i gruas etj. P%u00ebrgjat%u00eb k%u00ebtyre viteve, p%u00ebrve%u00e7 piktor%u00ebve t%u00eb sip%u00ebrp%u00ebrmendur u dalluan dhe F. Haxhiu, I. Lulani, D. Jukniu, I. Sulovari, N. Bakalli, P. Kokushta, etj. n%u00eb grafik%u00eb e ilustrim u dalluan P. Mele, G. Leka, n%u00eb skenografi A. Zajmi e Sh. Hysa etj. Nd%u00ebrsa n%u00eb skulptur%u00eb u dalluan O. Paskali, J. Pa%u00e7o e A. Manon, t%u00eb cil%u00ebt realizuan s%u00eb bashku monumentin e Sk%u00ebnderbeut n%u00eb Tiran%u00eb. Q%u00eb nga mesi i viteve %u201960, skulptura nisi t%u00eb merrte gjithnj%u00eb e m%u00eb shum%u00eb karakter monumental me figura gjithnj%u00eb e m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha. Nd%u00ebr t%u00eb tjer%u00eb u dalluan tre skulptor%u00ebt Sh. Had%u00ebri, K. Rama e M. Dhrami, t%u00eb cil%u00ebt realizuan %u201cMonumentin e Pavar%u00ebsis%u00eb%u201d n%u00eb Vlor%u00eb dhe at%u00eb %u201cN%u00ebn%u00eb Shqip%u00ebri%u201d n%u00eb Varrezat e D%u00ebshmor%u00ebve, si dhe skulptor%u00ebt P. %u00c7uli, H. Dule Th. Thomai etj. Fig. 4. Edi Hila, %u201cMbjellja e pem%u00ebve%u201d, 1971Fig. 5. Vilson Kilica, %u201cBrigadieret%u201d, 1969Fig. 6. Ismail Lulani, %u201cUshtri e popull%u201d, 1972Fig. 7. Danish Jukniu, %u201cN%u00eb kantierin elektrik%u201d, 1969Fig. 8. Fatmir Haxhiu,%u201cKrijimi i divizionit t%u00eb par%u00eb%u201d, 1966Fig. 9. Petro Kokushta, %u201cMontatori%u201d,1979Fig. 10. Pandi Mele, %u201cCikli migjenian%u201d, 1964Fig. 11. Gazmend Leka, %u201cRozafati%u201d, 1986